Về nơi cội nguồn

Bắc Ninh – Kinh Bắc – là nơi địa linh nhân kiệt. Mảnh đất này không chỉ lưu giữ nhiều nét đẹp trong đời sống văn hoá tinh thần của người Việt mà còn là nơi thờ phụng và gìn giữ lăng mộ của Thủy tổ nước Nam: Vua Kinh Dương Vương.

Trong sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, bản khắc năm Chính Hòa thứ 18 (1697), quyển I — Ngoại kỷ toàn thư, kỷ Hồng Bàng thị có ghi:

“Kinh Dương Vương, tên húy là Lộc Tục, con cháu họ Thần Nông.
Nhâm Tuất, năm thứ 17. Xưa, cháu ba đời của Viêm Đế Thần Nông là Đế Minh sinh ra Đế Nghi.
Sau, Đế Minh đi tuần phương Nam, đến Ngũ Lĩnh, lấy con gái Vụ Tiên, sinh ra vua.
Vua là bậc thánh trí, thông minh. Đế Minh rất yêu quý, muốn cho nối ngôi, nhưng vua cố nhường cho anh, không dám vâng mệnh.
Đế Minh mới lập Đế Nghi làm con nối ngôi, cai quản phương Bắc, còn phong cho vua làm Kinh Dương Vương, cai quản phương Nam, gọi là nước Xích Quỷ.
Vua lấy con gái Động Đình Quân là Thần Long, sinh ra Lạc Long Quân.
Khi ấy trong nước có các loài ma quỷ yêu quái thường làm hại dân, vua sai con là Lạc Long Quân đi dẹp yên, thiên hạ đều được yên vui.
Ấy là bắt đầu mở nước Việt ta vậy.”

Lăng mộ Kinh Dương Vương hiện vẫn còn tại thôn Á Lữ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Khu di tích Kinh Dương Vương gồm có: Lăng Kinh Dương Vương, Đền thờ Kinh Dương Vương – Lạc Long Quân – Âu Cơ và hồ Động Đình (giả định).

Đây được xem là nơi an táng Kinh Dương Vương – Thủy tổ của người Việt, bậc được nhân dân tôn kính là vị vua đầu tiên của nước Xích Quỷ, quốc gia đầu tiên trong truyền thuyết Việt Nam.

Trong đền hiện có bài vị ghi rõ:

“Nam bang Thủy tổ Kinh Dương Vương chi thần vị”
(Nghĩa là: Bài vị thần của Kinh Dương Vương – Thủy tổ nước Nam).

Hằng năm, vào ngày 18 tháng Giêng (âm lịch), tại khu di tích này diễn ra Lễ hội Kinh Dương Vương, tưởng nhớ công đức của Ngài – Ông Tổ của dân tộc Việt.

Xứ Kinh Bắc – nơi lưu giữ những giá trị văn hoá, lịch sử thiêng liêng ấy – là tình yêu, là niềm tự hào của những người con quê hương và cũng là nguồn cảm hứng thi ca bất tận cho bao tâm hồn Việt.

Xin giới thiệu bài thơ “Về nơi cội nguồn” của tác giả Tố Trinh – một người con của vùng quê Kinh Bắc.

Vâng, đã được “Trời ban làm dân Nam rồi”, xin hãy ít nhất một lần về Kinh Bắc, để trong sự tĩnh lặng của tâm hồn, cảm nhận được sự thiêng liêng của hai chữ “cội nguồn”; để mỗi khi ngước nhìn chòm sao Thần Nông trên bầu trời đêm, lòng lại nhủ thầm: Ngài chính là Thủy tổ của ta; Thiên quốc ấy là nguyên quán chân chính của ta – và để trong ta bừng lên một khao khát được trở về.

Chú thích:

Xích Quỷ có nghĩa là “vùng đất đỏ phương Nam”, hay “nước của người phương Nam”.

Tác giả: Đông Mai